Một nhóm founder trẻ mới gọi vốn ngồi họp cả buổi để chọn công ty thiết kế UI/UX uy tín. Đây là bản demo cho vòng gọi vốn kế tiếp, nên không ai muốn chọn sai. Cảnh này chúng tôi gặp khá thường xuyên khi trò chuyện với founder trẻ ở Hà Nội và TP.HCM.
Ai cũng biết giao diện đẹp, dễ dùng tạo ấn tượng đầu tiên. Ấn tượng đó ảnh hưởng tới cả nhà đầu tư lẫn người dùng thử. Nhưng biết vậy không có nghĩa là dễ chọn đúng đối tác.
Vì sao startup mới thành lập hay loay hoay chọn đối tác thiết kế UI/UX
Chọn nhầm đơn vị thiết kế, hậu quả không lộ ra ngay. Sản phẩm ra mắt trông vẫn ổn. Nhưng người dùng thật lại bỏ ngang giữa chừng thao tác đăng ký. Nguyên nhân thường không nằm ở màu sắc hay font chữ.
Nó nằm ở luồng trải nghiệm, tiếng ngành gọi là user flow. Nói dễ hiểu, đó là đường đi của người dùng từ lúc mở app tới lúc hoàn tất một thao tác. Luồng này cần có người dùng thử độc lập kiểm chứng trước khi lên bản chính thức.
Với startup, mỗi vòng làm lại giao diện có thể ngốn thêm ba đến bốn tuần. Đúng lúc đối thủ đang chạy trước để chiếm thị phần. Ngân sách những tháng đầu vốn đã eo hẹp, làm lại nhiều lần càng khiến đội ngũ đuối sức. Đó là lý do chọn đối tác đúng ngay từ đầu quan trọng hơn nhiều người nghĩ.
Nhìn qua các mẫu giao diện website ấn tượng đang được nhiều thương hiệu Việt áp dụng, chúng tôi nhận ra một điểm chung. Đội ngũ đứng sau đều có quy trình rõ ràng, không làm theo cảm tính. Vì vậy, tham khảo một danh sách công ty uy tín theo khu vực không phải bước thừa. Nó giúp founder rút ngắn thời gian tìm hiểu, đỡ mất công phỏng vấn hàng chục agency.
Ở Hà Nội và TP.HCM, mặt bằng agency UI/UX không giống nhau. TP.HCM có nhiều studio quen làm cho startup gọi vốn nước ngoài, quy trình bài bản nhưng giá nhỉnh hơn. Hà Nội lại có nhiều nhóm nhỏ, làm việc linh hoạt, giá dễ thương lượng. Biết trước khác biệt này giúp founder đặt kỳ vọng đúng ngay từ buổi gặp đầu tiên.
Tiêu chí đánh giá công ty thiết kế UI/UX uy tín cho startup
Trước khi xếp lịch gặp bất kỳ agency nào, startup nên có sẵn một bộ tiêu chí trong đầu. Tiêu chí không cần phức tạp, nhưng phải cụ thể, để buổi gặp đầu không biến thành nghe thuyết trình một chiều.
Portfolio phải cho thấy tư duy, không chỉ hình đẹp
Nhiều founder nhìn portfolio chỉ để xem có đẹp mắt hay không. Cách xem đúng hơn là hỏi: dự án đó giải quyết vấn đề gì cho người dùng? Một portfolio tốt thường mô tả rõ bài toán ban đầu. Sau đó mới tới bản wireframe, tức là bản phác thảo bố cục trước khi lên màu.
Nếu chỉ thấy ảnh chụp màn hình đẹp mà không có phần lý giải, cần cẩn thận. Khả năng cao đó là mẫu có sẵn, chỉnh sửa qua loa. Loại này nhìn thì ổn. Nhưng khi bắt tay làm nội dung thật của app, sẽ lộ ra nhiều chỗ không khớp bố cục.
Ví dụ như trang MONA Media thiết kế web. Họ trình bày khá rõ từng bước, từ khảo sát nhu cầu khách hàng tới bàn giao file cho lập trình viên. Founder không nhất thiết phải thuê đúng đơn vị đó. Nhưng nhìn cách họ trình bày quy trình cũng đủ để hình dung một portfolio chuẩn trông ra sao.
Quy trình làm việc và khả năng phối hợp với đội dev
Startup công nghệ khác doanh nghiệp truyền thống, vì sản phẩm luôn thay đổi theo phản hồi người dùng. Một công ty thiết kế UI/UX uy tín phải quen làm việc theo mô hình lặp. Nói dễ hiểu, đó là ra bản nháp, thử nghiệm, sửa, rồi mới hoàn thiện. Họ không giao trọn gói sau một tháng im lặng rồi mới xuất hiện.
Hỏi thẳng họ dùng công cụ gì để bàn giao cho dev. Là Figma kèm design system, hay chỉ file ảnh tĩnh chụp màn hình? Câu trả lời nói lên khá nhiều về mức độ chuyên nghiệp. Design system, nói dễ hiểu, là bộ quy tắc màu sắc, khoảng cách, kiểu chữ dùng chung cho cả sản phẩm.
Một dấu hiệu cảnh báo khác là cách họ phản hồi email hay tin nhắn lúc báo giá. Phản hồi chậm ngay từ đầu, lúc vào dự án thật khó mà nhanh hơn. Chúng tôi thường khuyên founder thử nhắn một câu hỏi kỹ thuật trước khi chốt. Ví dụ, hỏi cách họ xử lý khi khách muốn đổi hướng thiết kế giữa chừng. Cách họ trả lời câu này lộ rõ có kinh nghiệm thật hay không.
Nếu chưa quen đánh giá phần kỹ thuật này, có thể dựa vào bộ checklist chọn đối tác công nghệ. Bộ checklist giúp không bỏ sót khoản bàn giao mã nguồn. Cũng đừng quên hỏi về quyền sở hữu file thiết kế và chính sách bảo hành sau khi ra mắt.
Đừng chỉ nhìn vào bảng báo giá
Sai lầm chúng tôi thấy lặp đi lặp lại là chọn theo giá rẻ nhất. Nhiều người ngã ngửa khi phát hiện gói giá đó không hề bao gồm khảo sát người dùng. Giá tham khảo cho một dự án UI/UX ở mức MVP thường dao động vài chục triệu đồng. MVP, nói dễ hiểu, là phiên bản tối thiểu để test thị trường.
Sản phẩm phức tạp hơn, có nhiều màn hình và nhiều luồng nghiệp vụ, có thể cao hơn hẳn mức đó. Mức chênh lệch lớn thường đến từ số vòng chỉnh sửa. Cũng đến từ việc có kiểm thử người dùng thật hay không.
Bí quyết lọc ra đơn vị thiết kế UI/UX đáng tin theo từng khu vực
Có tiêu chí trong tay rồi, bước tiếp theo là đi tìm ứng viên thật. Ở đây, kinh nghiệm thực chiến quan trọng hơn lý thuyết.
Hai công ty cùng quảng cáo hay như nhau vẫn có thể làm việc rất khác nhau khi bắt tay vào dự án cụ thể. Cách nhanh nhất vẫn là hỏi thẳng những founder đã từng thuê ngoài làm UI/UX. Cộng đồng startup ở Hà Nội và TP.HCM khá nhỏ. Hỏi vòng quanh vài group Facebook hay kênh Slack ngành công nghệ, thường ra được vài cái tên lặp lại.
Khi tìm được review thật, nên đọc kỹ phần khách hàng cũ chê, đừng chỉ đọc phần khen. Chỗ họ phàn nàn thường là chỗ agency yếu. Trang giới thiệu của chính agency không bao giờ nhắc tới điều đó.
Có lần chúng tôi trò chuyện với một founder ứng dụng logistics ở Hà Nội. Bạn ấy kể đã đổi agency giữa chừng, vì bên cũ chỉnh sửa quá chậm. Mỗi vòng phản hồi mất cả tuần lễ. Bài học bạn rút ra: hỏi trước thời gian phản hồi trung bình mỗi vòng chỉnh sửa. Đừng đợi tới lúc dự án trễ mới phát hiện ra vấn đề.
Ngoài hỏi người quen, một số hội nhóm ngành thiết kế cũng hay có mục giới thiệu, đánh giá lẫn nhau. Cộng đồng khởi nghiệp trên mạng xã hội cũng có mục tương tự. Đọc ở đây thường khách quan hơn trang giới thiệu của chính agency. Vì người viết không có động cơ quảng cáo. Chỉ cần lưu ý lọc bớt các bài quảng cáo trá hình, dễ nhận ra qua việc chỉ toàn lời khen chung chung.
So sánh báo giá và thời gian trước khi chốt
Vài việc nên làm trước khi chốt hợp đồng với bất kỳ đơn vị nào:
- Xin xem hợp đồng mẫu, đọc kỹ điều khoản bàn giao file gốc và bản quyền thiết kế.
- Yêu cầu một buổi demo ngắn quy trình làm việc thực tế, không chỉ xem slide giới thiệu.
- Hỏi rõ số vòng chỉnh sửa miễn phí, tránh phát sinh chi phí giữa chừng dự án.
Sau khi có danh sách rút gọn còn ba, bốn cái tên, nên đặt các báo giá cạnh nhau để so sánh. Đơn vị nào cũng nói làm nhanh, làm đẹp. Nhưng thời gian triển khai thực tế cho một MVP UI/UX thường mất từ hai đến sáu tuần, tuỳ độ phức tạp. Nếu báo giá rẻ hơn hẳn phần còn lại, kèm thời gian ngắn bất thường, nên hỏi kỹ lý do. Có thể họ đã bỏ bớt bước kiểm thử người dùng.
Tham khảo thêm danh sách đơn vị thiết kế website chuyên nghiệp cũng là cách để có thêm điểm đối chiếu. Khá nhiều công ty làm cả website lẫn UI/UX cho ứng dụng di động. So các đơn vị này với danh sách agency chuyên UI/UX, founder sẽ thấy rõ hơn ai mạnh phần nào.
Chọn đúng đối tác ngay từ đầu, sản phẩm đỡ phải làm lại
Chúng tôi hiểu founder nào cũng muốn ra mắt sản phẩm càng sớm càng tốt. Nhưng thiết kế UI/UX không phải khâu nên cắt góc để tiết kiệm thời gian. Một giao diện được nghiên cứu kỹ ngay từ đầu giúp startup tránh phải làm lại toàn bộ sau vài tháng. Lúc đó, người dùng thật đã cho phản hồi rõ ràng là khó dùng.
Nếu đang đứng trước quyết định chọn đối tác, hãy dành hẳn một buổi để phỏng vấn ít nhất ba đơn vị. Mang theo đúng bộ tiêu chí đã nói ở trên. Chọn nơi trả lời rõ ràng, có dẫn chứng cụ thể, chứ không phải nơi báo giá thấp nhất. Startup tại Hà Nội hay TP.HCM đều có sẵn nhiều lựa chọn tốt. Vấn đề chỉ là dành đủ thời gian sàng lọc trước khi đặt bút ký hợp đồng.
Sản phẩm đầu tay của một startup thường chỉ có một lần để lại ấn tượng đúng với người dùng thử đầu tiên. Chọn đối tác thiết kế cẩn thận ngay từ vòng phỏng vấn, dành thời gian hỏi kỹ quy trình. Xem portfolio có chiều sâu là cách rẻ nhất để không phải làm lại từ đầu vài tháng sau đó.
